Richtlijn (EU) 2023/970 · Nederlands recht
Loontransparantie: wat de richtlijn vraagt, wat Nederland regelt, en vanaf wanneer.
Loontransparantie wordt een cijfermatige plicht. Het wetsvoorstel dat de Tweede Kamer nu behandelt, verplicht werkgevers vanaf 100 werknemers om over de loonkloof tussen vrouwen en mannen te rapporteren, met een eerste rapportage uiterlijk 7 juni 2028 over het jaar 2027, een jaar later dan de Europese richtlijn voorschrijft. Deze pagina legt de richtlijn uit, de stand van de Nederlandse wet, de echte planning en wat u moet opstellen.
Wat de richtlijn vraagt
Richtlijn (EU) 2023/970 van 10 mei 2023 verplicht werkgevers om per categorie van werknemers te rapporteren over het loonverschil tussen vrouwen en mannen, en om dat verschil te rechtvaardigen of te herstellen zodra het 5 % bereikt.1 Zij schept geen nieuwe index: zij eist een meting, een publicatie en, waar nodig, een correctie.
Drie begrippen dragen de tekst: het loon in ruime zin (basisloon, toeslagen, bonussen, voordelen in natura), de categorie van werknemers (gelijke of gelijkwaardige arbeid) en het verschil, uitgedrukt als percentage van het gemiddelde loon van de mannen.
Daarbij komen rechten die al vóór de indiensttreding gelden: de sollicitant krijgt het aanvangsloon of de bandbreedte te horen, en de werkgever vraagt niet naar het loon in de huidige of eerdere baan. Wie in de organisatie om de gemiddelde loonniveaus per geslacht voor zijn werk vraagt, krijgt binnen twee maanden antwoord.9
Nederland kent al een verbod op loononderscheid tussen mannen en vrouwen in de Wet gelijke behandeling en in het Burgerlijk Wetboek, en ondernemingen met 100 of meer werkzame personen informeren de ondernemingsraad jaarlijks over de beloningsverhoudingen. Een rapportageplicht over de loonkloof bestaat vandaag niet.5
Voor wie het geldt, en vanaf wanneer
De Europese termijnen staan in artikel 9 van de richtlijn: zij hangen af van het aantal werknemers, en de eerste rapportage betreft het kalenderjaar 2026.6 Nederland heeft de omzettingstermijn van 7 juni 2026 niet gehaald. Het wetsvoorstel 36 949 is op 21 mei 2026 bij de Tweede Kamer ingediend; de regering streeft naar inwerkingtreding op 1 januari 2027 en schuift de eerste rapportage voor werkgevers vanaf 150 werknemers op naar 7 juni 2028.23 De Raad van State heeft dat uitstel bekritiseerd.4
| Datum | Wie | Wat |
|---|---|---|
| 21 mei 2026 | Tweede Kamer | Indiening van wetsvoorstel 36 949; nota naar aanleiding van het verslag ontvangen op 2 september 2026, aangemeld voor plenaire behandeling. Voorstel.23 |
| 7 juni 2026 | Nederland | Omzettingstermijn van de richtlijn, verstreken. |
| 11 sept. 2026 | Ministerie van SZW | Sluiting van de consultatie over de ministeriële regeling (rapportageformat, rekenwijze).11 |
| 1 jan. 2027 | Alle werkgevers | Beoogde inwerkingtreding: loon of bandbreedte vóór de loononderhandeling, verbod op vragen naar loongeschiedenis, recht op informatie, objectief systeem van functiewaardering. Voorstel.3 |
| 7 juni 2027 | 150 werknemers of meer | Europese datum voor de eerste rapportage over 2026. Door Nederland niet overgenomen. |
| 7 juni 2028 | 250 werknemers of meer | Eerste Nederlandse rapportage, over 2027, daarna elk jaar. Voorstel.2 |
| 7 juni 2028 | 150 tot 249 werknemers | Eerste Nederlandse rapportage, over 2027, daarna elke drie jaar. Voorstel.2 |
| 7 juni 2031 | 100 tot 149 werknemers | Eerste rapportage over 2030, daarna elke drie jaar. |
Wat u moet opstellen
Zeven gegevens, telkens over het voorgaande kalenderjaar:7
- het loonverschil tussen vrouwen en mannen;
- het verschil in aanvullende of variabele looncomponenten;
- het mediane loonverschil;
- het mediane verschil in aanvullende of variabele componenten;
- het aandeel vrouwen en mannen dat aanvullende of variabele componenten ontvangt;
- het aandeel vrouwen en mannen in elk loonkwartiel;
- het verschil per categorie van werknemers, uitgesplitst naar basisloon en variabele componenten.
De eerste zes gaan naar de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid als monitoringsorgaan, die ze op een ministeriële website publiceert en vier jaar toegankelijk houdt; de zevende gaat naar de werknemers en de ondernemingsraad.9 Uitzendkrachten tellen mee bij de inlener.2
Elke werkgever moet een objectief systeem van functiewaardering en -indeling hanteren; het ministerie publiceerde daarvoor op 15 april 2026 een handreiking.10 Het toezicht komt bij de Nederlandse Arbeidsinspectie: waarschuwing, last onder dwangsom, bestuurlijke boete tot de derde categorie, verdubbeld bij herhaling binnen vijf jaar.9
Wat een gezamenlijke beloningsevaluatie in gang zet
- ≥ 5 %verschil in een categorie van werknemers
- niet gerechtvaardigddoor objectieve, genderneutrale criteria
- 6 maandenzonder herstel na de rapportage
Zijn de drie voorwaarden vervuld, dan voert de werkgever samen met de ondernemingsraad een beloningsevaluatie uit en maakt die toegankelijk voor de werknemers.8 Het wetsvoorstel neemt de regel van de richtlijn letterlijk over.
De loonkloof nu meten
De rapportage over 2027 begint bij de lonen die u nu betaalt. Meten kan al: groepeer per geslacht en per functiegroep of schaal, bereken het verschil in procenten van het gemiddelde mannenloon en vergelijk het met de drempel van 5 %. Nederland heeft geen minimale groepsgrootte gepubliceerd; een voorzichtige grens is ten minste 3 vrouwen en 3 mannen per groep.
Ter oriëntatie: het CBS mat over 2024 een ongecorrigeerd uurloonverschil van 14,5 % in het bedrijfsleven en 4,5 % bij de overheid.12 Wilt u uw loonbestand in de browser laten doorrekenen, zonder dat het uw computer verlaat? Neem contact op.
Veelgestelde vragen
Moet het salaris in de vacaturetekst staan?
Volgens het wetsvoorstel niet verplicht in de tekst zelf: de werkgever verstrekt het loon of de bandbreedte proactief vóór de loononderhandeling, bijvoorbeeld voor het eerste gesprek. Vragen naar het loon in de huidige of eerdere baan wordt verboden, en vacatures en functiebenamingen moeten genderneutraal zijn.
Wanneer moet mijn organisatie voor het eerst rapporteren?
De richtlijn zegt uiterlijk 7 juni 2027 voor werkgevers met 150 of meer werknemers. Het Nederlandse wetsvoorstel schuift dat een jaar op: uiterlijk 7 juni 2028, over het jaar 2027. Werkgevers met 100 tot 149 werknemers rapporteren uiterlijk 7 juni 2031 over 2030. De Raad van State heeft kritiek geuit op dit uitstel; de definitieve data worden bij algemene maatregel van bestuur vastgelegd.
Wat gebeurt er bij een loonverschil van 5 %?
Een gemiddeld loonverschil van ten minste 5 % in een categorie van werknemers, dat niet objectief te rechtvaardigen is en niet binnen zes maanden na de rapportage is hersteld, verplicht tot een gezamenlijke beloningsevaluatie met de ondernemingsraad. De drie voorwaarden gelden samen; het wetsvoorstel neemt de regel letterlijk over.
Bronnen
- 1Richtlijn (EU) 2023/970 van het Europees Parlement en de Raad van 10 mei 2023, PB L 132 van 17 mei 2023, blz. 21. EUR-Lex, geraadpleegd op 9 september 2026.↩
- 2Wetsvoorstel Wet implementatie Richtlijn loontransparantie mannen en vrouwen, Kamerstukken II 2025/26, 36 949, nr. 2 (wetstekst) en nr. 3 (memorie van toelichting), ingediend op 21 mei 2026. officielebekendmakingen.nl, geraadpleegd op 9 september 2026.↩
- 3Nota naar aanleiding van het verslag, Kamerstukken II 2025/26, 36 949, nr. 6, ontvangen 2 september 2026: streefdatum inwerkingtreding 1 januari 2027. tweedekamer.nl, geraadpleegd op 9 september 2026.↩
- 4Advies van de Raad van State van 2 april 2026 en nader rapport, Kamerstukken II 2025/26, 36 949, nr. 4. officielebekendmakingen.nl, geraadpleegd op 9 september 2026.↩
- 5Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen, artikelen 7 tot en met 10; Burgerlijk Wetboek, artikel 7:646; Wet op de ondernemingsraden, artikel 31d. wetten.overheid.nl, geraadpleegd op 9 september 2026.↩
- 6Richtlijn (EU) 2023/970, artikel 9, leden 2 tot en met 5.↩
- 7Ibid., artikel 9, lid 1, onder a tot en met g.↩
- 8Ibid., artikel 10, lid 1; wetsvoorstel 36 949, artikel 10d Wgbmv.↩
- 9Wetsvoorstel 36 949, artikel 3, lid 7 (loongeschiedenis), artikel 10b (recht op informatie), artikelen 10c en 10e (monitoringsorgaan en openbaarmaking), hoofdstuk 8 van de memorie van toelichting (toezicht en sancties).↩
- 10Handreiking systeem van functiewaardering en -indeling, ministerie van SZW, 15 april 2026. rijksoverheid.nl, geraadpleegd op 9 september 2026.↩
- 11Internetconsultatie Besluit implementatie Richtlijn loontransparantie (19 juni tot 31 juli 2026) en Regeling implementatie Richtlijn loontransparantie (9 juli tot 11 september 2026). internetconsultatie.nl, geraadpleegd op 9 september 2026.↩
- 12CBS, Monitor Loonverschillen 2024, 11 december 2025: ongecorrigeerd uurloonverschil 14,5 % in het bedrijfsleven en 4,5 % bij de overheid; gecorrigeerd 6,1 % en 1,7 %. cbs.nl, geraadpleegd op 9 september 2026.↩
Bijgewerkt op 9 september 2026. Deze pagina wordt herzien na de stemming in de Tweede Kamer.